Canlı ve Çevre
Canlılar ve Çevre
EKOLOJİ
Kapsam
Bu tanımlamadaki organizmalar; diğer bir deyim ile canlılar veya canlı çevre, insan, hayvan ve bitkilere ait bireyleri veya bunlardan oluşmuş toplumları ifade etmektedir. Tanımlamanın içinde geçen organizmaların içinde yaşadıkları ortam deyimi ise cansız çevre olarak da ifade edilir ve hava, su, toprak, ışık gibi faktörleri kapsar. Ekolojinin; botanik, zooloji, mikrobiyoloji, fizyoloji, bitki beslenmesi, anatomi, morfoloji, patoloji, pedoloji, jeoloji, jeomorfoloji, mineraloji, fizik, kimya, meteoroloji ve klimatoloji gibi bilim dalları ile yakın ilgisi vardır.
Araştırma konusu, yöntemi ve amaçlarındaki bazı özellikleri yardımıyla ekolojiyi diğer doğa bilimlerinden ayırma olanağı vardır. Ekoloji bütün canlılar için ortak olan ve canlılar üzerinde etki yapabilen temel konularla ilgilenir. Diğer bir ayırıcı özelliği ise ekolojinin bir canlıya ait belirli organları ve bu organlardaki hayat süreçlerini değil, canlıların içinde bulundukları hayat ortamı ve diğer canlılarla olan karşılıklı ilişkilerini incelemesidir.
Ekoloji, canlıların birbirleri ve çevreleriyle ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. Ekosistem ise canlı ve cansız çevrenin tamamıdır. Ekosistemi de abiotik faktörler (toprak, su, hava, iklim gibi cansız faktörler) ve biyotik (üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılar) faktörler olmak üzere iki faktör oluşturur.
ÇEVRE
Çevre insanların ve diğer canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları, fiziki, biyolojik, sosyal, ekonomik ve kültürel ortam. Yani kısaca canlı varlıkları etkileyen dış tesirlerin tümüne çevre denir.Cevre geleceğimiz icin çok önemli katkılarda bulunur.Eğer çevremizi kontrol altında tutamazsak, bu bizim için ilerde pişman olunacak bır duruma gelir. Yaşam ve çevre birbirlerine bağlı iki önemli yaşam çerçevesidir ve bırbirlerine bağlı oldukları için, karşı taraf olmadan geçinemezler.
Çevremizi Temiz Tutmak İçin Uymamız Gereken Kurallar
Kimyasal gübre ve kimyasal temizlik malzemeleri kullanmamalıyız.
Alternatif:arap sabunu, soda vs.
Çöpleri,çöp poşetinin ağzını sıkıca bağladıktan sonra çöp kutusuna atmalıyız.
Evimizin önünü ve bahçemizi her gün az bir kere temizlemeliyiz.
Yere tükürmemeliyiz.
Ormanları korumalıyız.
Ağaçlara zarar vermemeliyiz.
Çimlerin üzerinde ateş yakmamalıyız.
Hayvanlara zarar vermekten kaçınmalıyız.
Denizleri kirletmemeliyiz.
Evcil hayvanlarımızın atıklarını temizlemeliyiz.
Çevremizi sahiplenmeli, değerini ve önemini çocuklarımıza öğretmeli, büyüklerimize de anlatmalıyız.
Pis suları sokağa dökmemeliyiz.
Tuvaletimizi(büyük-küçük)dışarıya yapmamalıyız.
Biten Pilleri pil kutusuna atmalıyız.
BİYOSFER
Bu ad ilk kez Fransız bilgini Lamarck tarafından ortaya atıldı ve 20. yüzyılın başında bilim dünyasınca benimsendi. Biyosferin atmosfer içindeki yüksekliği 10000 m'ye ulaşır. Bu yükseklikten öte bakteri ve mantar sporlarına rastlanmamıştır. Yerde yaşayan kara hayvanları için biyosfer 6500-6800 m, yeşil bitkiler için 6200 m, yüksekliğe kadar çıkabilir. Denizin altında 5000 m derinlikte canlıların yaşadığı saptandığından bu da biyosferin alt sınırını oluşturur.
Biyosfer, bir gezegenin dış kabuğunun ; hava, toprak, kaya ve su içeren, içinde yaşam bulunan, biyotik dönüşümler ve çevirimler gerçekleşen bir bölümüdür. Jeofiziksel olarak bakıldığında, biyosfer yaşayan tüm canlı türlerini ve ilişkilerini; canlıların litosfer, hidrosfer ve atmosfer ile etkileşimini inceleyen evrensel ekolojik sistemdir.Gezegenimiz dünya hayat olduğu bilinen tek yerdir. Biyosferin yaklaşık 3,5 milyar yıl önce bazı aşamalardan geçerek evrim geçirdiği düşünülür.
CANLILARIN ARASINDAKİ BESLENME İLİŞKİLERİ VE YAŞAMA BİRLİKLERİ
1) Ototroflar (=Üreticiler)
İnorganik maddelerden organik madde sentezlerler.
En fazla bulunan gruptur.İki tiptir.
A) Fotosentetikler
Işık enerjisini kullanırlar.Klorofilleri vardır.
ÖRNEK:Yeşil bitkiler,bakteriler ve mavi-yeşil algler.
B) Kemosentetikler :
Kimyasal enerjiyi kullanırlar.Klorofilleri yoktur.
ÖRNEK: Nitrit bakterileri, nitrat bakterileri, azot bakterileri, kükürt bakterileri, demir bakterileri
2) Heterotroflar (=Tüketiciler)
Hazır besin kullanırlar. 3 tiptir.
A) Holozoik Canlılar :Katı besinlerle beslenirler.
I) Etçiller (Karnivor) I
II) Otçullar (Herbivor)
III) Hem etçil hem otçullar (Omnivor)
B) Simbiyotik Canlılar :
I) Mutualizm Mantar ve su yosunu(Liken)
II) Kommensalizm Köpek balığı, echenes balığı
III) Parazitlik Bit,pire,kene
Tam parazitlik: Sindirim sistemi iyi gelişmemiş, insan ince bağırsağında yaşayan yassı kurtlar tam parazittir.
Yarı parazitlik: Ökseotu gibi bitkinin gövdesine sarılarak su ihtiyacını karşılayan parazitlerdir.
C) Saprofit Canlılar :Organik maddeleri inorganik maddelere ayrıştırırlar.Enzim sistemleri iyi gelişmiştir. Hücre dışı sindirim yaparlar.
ÖRNEK:Çürükçül bakteriler, mantar ve küfler.
NOT 1 : Öglena ve böcekçil bitkiler hem ototrof hem de heterotrofturlar.
YAŞAMA BİRLİKLERİ
Birey – Populasyon – Komünite – Ekosistem – Biyosfer
Populasyon : Aynı türden canlıların oluşturduğu topluluğa denir.
Komünite : Farklı populasyonların oluşturduğu topluluğa denir.
Ekosistem : Canlıların yaşamış olduğu cansız çevreye denir.
Biyosfer : Ekosistemi tamamen çevreleyen yapıya denir.
Ekoton : Sınır bölgesidir.Buradaki tür sayısı en fazladır.
Mikroklima::Farklı iklim ortamları.
Habitat: Canlının adresidir yani ekosistemde yaşadığı yerdir.
Ekolojik Niş : Canlının habitattaki görevidir.
Süksesyon : Baskın türün değişmesidir.
Flora : Bitki topluluğuna denir.
Fauna : Hayvan topluluğuna denir.
Ekosistem ..... Komünite ..... Populasyonlar ....Topluluklar
POPULASYON
1-Belirli bir coğrafik bölgeye yerleşen bir tür bireylerinin oluşturduğu grup.
2-Aynı türün bireylerinden oluşan yaşama birliği ve toplumudur.
3-Belirli bir bölgede yaşayan aynı türe ait bireylerin oluşturduğu topluluk.
4-Kantitatif karakterler gibi bazı değişkenlerin ölçülmesi için
örneklerin alındığı çok sayıda bireylerden oluşan grup.
Belirli bir bölgede yaşayan bir türün bireyleri..
Kapsam
Bu tanımlamadaki organizmalar; diğer bir deyim ile canlılar veya canlı çevre, insan, hayvan ve bitkilere ait bireyleri veya bunlardan oluşmuş toplumları ifade etmektedir. Tanımlamanın içinde geçen organizmaların içinde yaşadıkları ortam deyimi ise cansız çevre olarak da ifade edilir ve hava, su, toprak, ışık gibi faktörleri kapsar. Ekolojinin; botanik, zooloji, mikrobiyoloji, fizyoloji, bitki beslenmesi, anatomi, morfoloji, patoloji, pedoloji, jeoloji, jeomorfoloji, mineraloji, fizik, kimya, meteoroloji ve klimatoloji gibi bilim dalları ile yakın ilgisi vardır.
Araştırma konusu, yöntemi ve amaçlarındaki bazı özellikleri yardımıyla ekolojiyi diğer doğa bilimlerinden ayırma olanağı vardır. Ekoloji bütün canlılar için ortak olan ve canlılar üzerinde etki yapabilen temel konularla ilgilenir. Diğer bir ayırıcı özelliği ise ekolojinin bir canlıya ait belirli organları ve bu organlardaki hayat süreçlerini değil, canlıların içinde bulundukları hayat ortamı ve diğer canlılarla olan karşılıklı ilişkilerini incelemesidir.
Ekoloji, canlıların birbirleri ve çevreleriyle ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. Ekosistem ise canlı ve cansız çevrenin tamamıdır. Ekosistemi de abiotik faktörler (toprak, su, hava, iklim gibi cansız faktörler) ve biyotik (üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılar) faktörler olmak üzere iki faktör oluşturur.
ÇEVRE
Çevre insanların ve diğer canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları, fiziki, biyolojik, sosyal, ekonomik ve kültürel ortam. Yani kısaca canlı varlıkları etkileyen dış tesirlerin tümüne çevre denir.Cevre geleceğimiz icin çok önemli katkılarda bulunur.Eğer çevremizi kontrol altında tutamazsak, bu bizim için ilerde pişman olunacak bır duruma gelir. Yaşam ve çevre birbirlerine bağlı iki önemli yaşam çerçevesidir ve bırbirlerine bağlı oldukları için, karşı taraf olmadan geçinemezler.
Çevremizi Temiz Tutmak İçin Uymamız Gereken Kurallar
Kimyasal gübre ve kimyasal temizlik malzemeleri kullanmamalıyız.
Alternatif:arap sabunu, soda vs.
Çöpleri,çöp poşetinin ağzını sıkıca bağladıktan sonra çöp kutusuna atmalıyız.
Evimizin önünü ve bahçemizi her gün az bir kere temizlemeliyiz.
Yere tükürmemeliyiz.
Ormanları korumalıyız.
Ağaçlara zarar vermemeliyiz.
Çimlerin üzerinde ateş yakmamalıyız.
Hayvanlara zarar vermekten kaçınmalıyız.
Denizleri kirletmemeliyiz.
Evcil hayvanlarımızın atıklarını temizlemeliyiz.
Çevremizi sahiplenmeli, değerini ve önemini çocuklarımıza öğretmeli, büyüklerimize de anlatmalıyız.
Pis suları sokağa dökmemeliyiz.
Tuvaletimizi(büyük-küçük)dışarıya yapmamalıyız.
Biten Pilleri pil kutusuna atmalıyız.
BİYOSFER
Bu ad ilk kez Fransız bilgini Lamarck tarafından ortaya atıldı ve 20. yüzyılın başında bilim dünyasınca benimsendi. Biyosferin atmosfer içindeki yüksekliği 10000 m'ye ulaşır. Bu yükseklikten öte bakteri ve mantar sporlarına rastlanmamıştır. Yerde yaşayan kara hayvanları için biyosfer 6500-6800 m, yeşil bitkiler için 6200 m, yüksekliğe kadar çıkabilir. Denizin altında 5000 m derinlikte canlıların yaşadığı saptandığından bu da biyosferin alt sınırını oluşturur.
Biyosfer, bir gezegenin dış kabuğunun ; hava, toprak, kaya ve su içeren, içinde yaşam bulunan, biyotik dönüşümler ve çevirimler gerçekleşen bir bölümüdür. Jeofiziksel olarak bakıldığında, biyosfer yaşayan tüm canlı türlerini ve ilişkilerini; canlıların litosfer, hidrosfer ve atmosfer ile etkileşimini inceleyen evrensel ekolojik sistemdir.Gezegenimiz dünya hayat olduğu bilinen tek yerdir. Biyosferin yaklaşık 3,5 milyar yıl önce bazı aşamalardan geçerek evrim geçirdiği düşünülür.
CANLILARIN ARASINDAKİ BESLENME İLİŞKİLERİ VE YAŞAMA BİRLİKLERİ
1) Ototroflar (=Üreticiler)
İnorganik maddelerden organik madde sentezlerler.
En fazla bulunan gruptur.İki tiptir.
A) Fotosentetikler
Işık enerjisini kullanırlar.Klorofilleri vardır.
ÖRNEK:Yeşil bitkiler,bakteriler ve mavi-yeşil algler.
B) Kemosentetikler :
Kimyasal enerjiyi kullanırlar.Klorofilleri yoktur.
ÖRNEK: Nitrit bakterileri, nitrat bakterileri, azot bakterileri, kükürt bakterileri, demir bakterileri
2) Heterotroflar (=Tüketiciler)
Hazır besin kullanırlar. 3 tiptir.
A) Holozoik Canlılar :Katı besinlerle beslenirler.
I) Etçiller (Karnivor) I
II) Otçullar (Herbivor)
III) Hem etçil hem otçullar (Omnivor)
B) Simbiyotik Canlılar :
I) Mutualizm Mantar ve su yosunu(Liken)
II) Kommensalizm Köpek balığı, echenes balığı
III) Parazitlik Bit,pire,kene
Tam parazitlik: Sindirim sistemi iyi gelişmemiş, insan ince bağırsağında yaşayan yassı kurtlar tam parazittir.
Yarı parazitlik: Ökseotu gibi bitkinin gövdesine sarılarak su ihtiyacını karşılayan parazitlerdir.
C) Saprofit Canlılar :Organik maddeleri inorganik maddelere ayrıştırırlar.Enzim sistemleri iyi gelişmiştir. Hücre dışı sindirim yaparlar.
ÖRNEK:Çürükçül bakteriler, mantar ve küfler.
NOT 1 : Öglena ve böcekçil bitkiler hem ototrof hem de heterotrofturlar.
YAŞAMA BİRLİKLERİ
Birey – Populasyon – Komünite – Ekosistem – Biyosfer
Populasyon : Aynı türden canlıların oluşturduğu topluluğa denir.
Komünite : Farklı populasyonların oluşturduğu topluluğa denir.
Ekosistem : Canlıların yaşamış olduğu cansız çevreye denir.
Biyosfer : Ekosistemi tamamen çevreleyen yapıya denir.
Ekoton : Sınır bölgesidir.Buradaki tür sayısı en fazladır.
Mikroklima::Farklı iklim ortamları.
Habitat: Canlının adresidir yani ekosistemde yaşadığı yerdir.
Ekolojik Niş : Canlının habitattaki görevidir.
Süksesyon : Baskın türün değişmesidir.
Flora : Bitki topluluğuna denir.
Fauna : Hayvan topluluğuna denir.
Ekosistem ..... Komünite ..... Populasyonlar ....Topluluklar
POPULASYON
1-Belirli bir coğrafik bölgeye yerleşen bir tür bireylerinin oluşturduğu grup.
2-Aynı türün bireylerinden oluşan yaşama birliği ve toplumudur.
3-Belirli bir bölgede yaşayan aynı türe ait bireylerin oluşturduğu topluluk.
4-Kantitatif karakterler gibi bazı değişkenlerin ölçülmesi için
örneklerin alındığı çok sayıda bireylerden oluşan grup.
Belirli bir bölgede yaşayan bir türün bireyleri..
Replies to This Discussion
-
Permalink Reply by ABDULLAH TURGUT on
-
Hocam verdiğiniz bilgiler için teşekkürler. Elinize sağlık. Burada çevremizi temiz tutmak için uymamız gereken kurallara da yer verdiğiniz çok iyi olmuş. Bu konuda sizinle bir bilgiyi paylaşmak istiyorum.
Muğla İli-Ortacaİlçesi-Dalyan Beldesi'ne deniz kaplumbağaları ile ilgili bir sempozyuma katılmıştık. Bu sempozyumdaki konuşmalar ve bildiriler arasında önemli bir not olarak geçen bir veri var.
Deniz kaplumbağalarının ölümleri ile ilgili olarak yapılan otopsilerde deniz kaplumbağalarının sindirim sistemlerinde poşetlerin olduğu ortaya çıkıyor. Peki bu deniz kaplumbağaları poşetleri niye yiyor? Poşetler denizde yüzerken kaplumbağalar deniz anasına benzetiyormuş. Dolayısıyla deniz anası yediğini sanan kaplumbağanın sindririm sistemi tıkanıyor. Diğer atıkları da denizdeki canlılara benzeten kaplumbağalar onları da yiyorlar yada yutuyorlar. Zira her canlının bizim gibi yiyecekleri çiğnediklerini düşünemeyiz.
Poşetlerin haricinde de sürat teknelerinin ve jet-ski adıyla bilinen süratli deniz motorlarının kaplumbağalara çarpması ile kabuklarının kırılması, kafa ve bacaklarındaki hasarlar yada kopmalar deniz kaplumbağalarının ölümlerine yol açıyor.
Bu anlamda denizde olsun karada olsun çevreyi temiz tutmanın önemli olduğu şitddetli bir şekilde oryaya çıkıyor. Çöpe atmaya üşendiğimiz bir çöp poşeti bir canlının hayatını kaybetmesine sebep olabiliyor. Bebeklerimizin evdeki küçük eşyaları yutmamaları için ne kadar hassas davranıyor isek bu konuya da verdiğim örnek açısından bakarsak konunun ciddiyeti ortaya çıkıyor.
Bunları sempozyuma katılmadan önce bilmiyordum. Ama öğrendikten sonraki görevimi yapmam gerekiyor. Bu bilgiyi paylaştıkça ekoloji ve ekosistemin korunması ile ilgili neler yapabileceğimizi görebiliyoruz.
İnsanlar hep şunu düşünüyor. Ne yapabilirim ki? Vakıflara, özel çevre koruma birliklerine üye olmayabilriz. İş hayatımızdan dolayı zamanımız dolu veya maddi açıdan DOÇEV, TEMA gibi kuruluşlara yardım edemeyebiliriz. Ama basit önlemler ile bir yaşamın sona ermesini engelleyebiliriz:
Bilgi paylaştıkça çoğalır!
-
Permalink Reply by Ahmet Demirel on
-
Konuya gösterdiğin duyarlılık aslında çok normal ve insani görev iken maalesef ülkemizde bu bilince ulaşılamamış olmakta başka bir zaafiyetimiz..Katkılarınızı bekliyorum Abdullah..Selamlar, çalışmalarında başarılar..
© 2009 Created by Ahmet Demirel on Ning. Create a Ning Network!
